Er zijn altijd vragen omtrent het theaterorgel. Die hebben wij ook en zullen we altijd hebben.
Nieuwsgierigheid is een goede eigenschap, toch ?

Hieronder vindt u een aantal vragen met de bijbehorende antwoorden. 
Klik op een vraag en het antwoord zal verschijnen.

 

Wat is een theaterorgel ?

Het Theaterorgel ofwel Bioscooporgel werd vroeger gebruikt voor de zwijgende film.
Het was geweldig om naar een knipperende zwart/wit film te kijken van Laurel en Hardy of Buster Keaton en dan het orgel als begeleiding.

Naast de imposante volle klanken zijn er ook veel effecten op te vinden zoals:

Autoclaxon, Vogeltjes, Druminstrumenten, Sirene, Stoomfluit, Paardehoeven, Wind en regen.

De luchtbalgen wordt via een elektromagneetventiel door lucht aangestuurd.

Beneden staat de speeltafel. Voor het oog ziet deze hetzelfde eruit als een groot orgel met heel veel knopjes maar uit deze speeltafel komt totaal geen geluid.
Alles wordt op afstand bediend m.b.v. deze speeltafel.
Boven in de hal zitten, achter twee te openen ramen, de orgelkamers waar alle instrumenten zich bevinden.

 

Is een theaterorgel hezelfde als een kerkorgel ?

Er luidt een gezegde: "In some ways a theatre organ is like a classical organ; in all other ways it is better".

Tsja, het is maar net wat de liefhebber vindt.

Er zijn overeenkomsten maar ook verschillen:

  • Een kerkorgel heeft voor elke registervoet een eigen rank met pijpen
  • Een theaterorgel heeft voor elke register een eigen rank met pijpen en verlengt met elke voethoogte de rank met 12 pijpen
  • Een theaterorgel heeft shutters om het volume te regelen
  • Een theaterorgel heeft tremulanten om het variërend theaterorgelgeluid te geven
  • Een kerkorgel heeft soms tremulanten maar meestal niet
  • Een theaterorgel heeft veel effecten zoals autoclaxon, regen, wind, paardehoeven, brandweerbel en nog veel meer
  • Een theaterorgel heeft druminstrumenten zoals een bassdrum, snaredrum, woodblock, tamboerijn, cymbaal, hihats en nog veel meer
  • Een theaterorgel heeft precussieinstrumenten zoals xylofoon, metallofoon (glockenspiel), vibrafoon, chrysoglott, harp, externe piano en nog veel meer

U ziet dat er overeenkomsten zijn maar ook verschillen.

Waar staan de theaterorgels in Nederland ?

U kunt in het "Lokatiemenu" van alles vinden waar de theaterorgels in Nederland staan.

In het kort kunt u ze o.a. vinden in:

- Amsterdam
- Boskoop
- Dordrecht
- Haarlem
- Pernis
- Oosterwolde
- Schiedam
- Steenwijk

 

Wanneer kan ik ze bezichtigen ?

Er zijn vele momenten dat u ze kunt zien, horen en voelen.

Zo zijn er natuurlijk de concerten maar ook organistendagen, open dagen en andere evenementen.

Kijk maar eens op de evenementenpagina. Te vinden in het hoofdmenu

Waar komt het geluid vandaan ?

Veel mensen die nooit een theaterorgel hebben meegemaakt realiseren zich niet dat er niet gewerkt wordt met luidsprekers.
De muziek wat u hoort komt van echte muziekinstrumenten.

Deze echte muziekinstrumenten zijn strategisch opgesteld achter twee gescheiden ruimtes (orgelkamers) welke via grote houten lamellen (shutters) in verbinding komen met het publiek (en organist uiteraard).

Elke toets die door de organist op de speeltafel ingedrukt wordt, wordt boven vertaald in een commando naar de magneetventiel die op zijn beurt lucht stuurt naar een balg die dan weer het muziekinstrument bedient.
Het blaasbalgje is dus het verlengstuk van de hand van de organist. Toets indrukken, balg uit, toon uit muziekinstrument.

Als de organist kiest voor een Xylofoon en de "C"-toets indrukt gaat er bij een echte Xylofoon een hamertje (die op de balg gemonteerd zit) naar beneden tegen de houten bar van de Xylofoon aan. "Toinggg".
Zo heeft elke houten bar van de Xylofoon een eigen balg met een hamer welke dus bediend wordt door de organist achter de speeltafel.

Nu heeft de organist natuurlijk niet alleen een Xylofoon. De orgelkamer zit vol met instrumenten zoals Klokkenspel, een echte piano (op afstand dus), Druminstrumenten, diverse geluidseffecten (allen op lucht), en natuurlijk honderden orgelpijpen van diverse klankkkleuren.

Hoe werkt een theaterorgel eigenlijk ?

Peter, een deskundig teamlid heeft op deze website een uitgebreid artikel geschreven over de techniek van het theaterorgel.
Leest u deze maar eens rustig door. Zeer interessant en boeiend om te lezen.
Links van het scherm ziet u de mogelijkheid om de techniek van het theaterorgel te lezen of u kunt ook rechtsstreeks naar het betreffende onderwerp gaan.

Hoe kan je het volume regelen ?

Om harder of zachter te kunnen spelen kunt u natuurlijk niet minder lucht in de instrumenten blazen. 

Dan wordt de pijp vals van toon of kan het hamertje niet meer goed slaan.
Hiervoor zijn er voor de grote ramen van de orgelkamers houten lamellen geplaatst. Ofwel shutters.
Deze worden door de organist met zijn beide zwelpedalen (linker en rechter orgelkamer) geregeld. 
De zwelpedalen ofwel volumepedalen zijn ook bekend bij het huiskamer elektronisch orgel.
Alleen bij een theaterorgel gaan de houten lamellen open en dicht naargelang het zwelpedaal bediend wordt.

Zo doet u als het ware het raam open en dicht om het geluidsvolume te regelen.
Geen luidsprekers dus !!

Wat is een Dispositie ?

Een dispositie is de technische onderverdeling van het orgel.
Zo wordt er gesproken over hoeveel en welke registers het orgel bezit.
Hoeveel manualen (klavieren), welke accessoires (speelhulpen) en overige technische details aangesloten is aan het theaterorgel.

Wat is een Toycounter ?

Het theaterorgel is tevens uniek vanwege de toycounter.
Een toycounter heeft vele effecten als "Tambourijn", "Snare Drum", "Base Drum", "Castagnetten", "Wood Block" en nog veel meer.
Deze kunnen veelal als apart effect bediend worden via een voet-piston of synchroon met het bedienen van een toets op het klavier.

Uniflex, dat nieuwe systeem. Maakt dit niet alles digitaal ?

Uniflex is bij ons eigenlijk uit nood geboren.
Eerst even één ding duidelijk maken. Uniflex is alleen een vervanger van de oude besturingsrelais.
Het commando van de speeltafel naar de orgelkamer. 
Deze ging vroeger per toets, per registerstop, per effectknop, per draad boven naar de orgelkamer.
Kortom duizend draden in een dikke bundel naar een groot relaisbord die op zijn beurt het weer doorstuurde naar het magneetventiel en dus de toon uit een bepaald instrument.

Deze draden en relais zijn zo oud dat veel versleten is en gaat haperen. Dit is nagenoeg niet te vervangen en er moet dus naar een goede oplossing gezorgd worden.

Nu gaat het commando van de toets enz. via een netwerkkabeltje naar boven en daar wordt het weer vertaald om dan via de oude weg weer naar de magneetventielen te gaan.

Dit betekent dus dat alle originele muziekinstrumenten in de orgelkamer nog steeds authentiek zijn en blijven.
Alleen de commando is vernieuwd.

Veel theaterorgels in Engeland en Amerika worden al door dit systeem bestuurd.

Wij houden het theaterorgel zo origineel en authentiek mogelijk. Maar als we moeten kiezen voor "niet meer te herstellen" of "moderne besturingsysteem" kiezen we zeker voor het laatste.

Wat zijn de voordelen van Uniflex ?

De voordelen zijn echt nagenoeg oneindig.
De belangrijkste voordelen even op een rijtje:

- Het orgel (speeltafel) zit niet meer vast aan een beperkte lengte bos draad (de ader van het orgel).
  Het kan dus overal geplaatst worden. In Haarlem bijvoorbeeld eindelijk een stuk het museum in,
  recht in het midden van de orgelkamers.

- Als alles eenmaal aangesloten is op de printen van Uniflex kunnen we allerlei extra mogelijkheden maken, zoals:
   - snel aanpassen van een per ongeluk verkeerd aangesloten pijp.
   - Toevoegen van extra functies zoals effecten
   - Extra transpositiemogelijkheid om bijvoorbeeld het "Blackpool"-effect te imiteren
   - Sostenuto of Sforzando mogelijkheid maken
   - Crescendopedaal zo aanpassen dat het keurig stapsgewijs de juiste instrumenten inschakelt.
   - Opnemen van het gespeelde muziek door de organist.
   - Later weer afspelen zonder dat de organist aanwezig is (Mooi om eens een rustige opname te maken)
   - De presets kunnen per organist snel een eenvoudig geprogrammeerd worden, naar ieders wens.
     Dit kan dan later, door met een druk op de knop de betreffende organist te kiezen, in één keer weer naar
     zijn/haar wens geactiveerd worden.
   - Er kan op afstand, zelfs met een Ipad of mobiel telefoon bediend worden om de orgelpijpen te stemmen.

Hoe krijg ik het lettertype groter ?

Voor sommigen onder ons zijn de letters wel eens wat kleiner dan gewenst.

Vaak kunt u dan het lettertype vergroten.
Op onze site wordt deze verandering er vaak niet mooier van. De zijmenu's proppen dan in elkaar.
Daarom is het beter om het gehele scherm in te zoomen ofwel vergroten.

Goed alternatief is om met een sneltoets op de computer het schermbeeld te vergroten.
Dit gaat als volgt:

Voor de Windows PC: Druk de CTRL samen met de + toets in. 

Voor de Mac: Druk de CMD samen met de + toets in. 

Herhaal dit naar believen en de combinatie met de - toets verkleind het schermbeeld weer.

Voor een tablet zoals de Ipad of ander touchscreen tablet kunt u met twee vingers uit- en in elkaar vegen 

Wat is de Nederlandse OrgelFederatie NOF ?

Deze informatie kunt u vinden op de volgende link: De NOF
De geschiedenis van de NOF kunt u vinden op de volgende link: Geschiedenis NOF

Wat doet de NOF met de inkomsten d.m.v. contributie en giften ?

Dat is het bijzondere van de Nederlandse Orgel Federatie.
Alle inkomsten gaan puur naar het voortbestaan en onderhoud van de theaterorgels.
Men hanteert een absoluut "anti-strijkstok"-beleid. Geen betaalde vrijwilligers en bestuursleden.

Alle vrijwilligerwerkzaamheden (inclusief het maken en onderhouden van deze website) worden gratis gedaan.
De vrijwilligers stoppen vaak zelfs eigen geld in projecten.
Zo kunnen we zoveel mogelijk besteden aan onze grote passie. Het theaterorgel.

Waar is de originele NOF-site ?

Sommigen zullen zich misschien afvragen waar de originele website is van de Nederlandse Orgel Federatie.
Ofwel www.nederlandseorgelfederatie.nl .


Als u deze website intypt komt u op de site van www.theaterorgel.nl terecht.

Dit klopt.

De webmaster van de nederlandseorgelfederatie website is op dit moment niet in staat om de site up to date te houden en heeft daarom deze automatisch doorgezet naar de theaterorgel.nl site.

Wij werken nauw samen en zullen ervoor zorgdragen dat alle informatie van de nederlandseorgelfederatie site ook op de theaterorgel.nl site komt te staan.

Dit vergt nog even tijd.
Graag uw begrip hiervoor.

vriendelijke groet,
de webmasters van www.nederlandseorgelfederatie.nl en www.theaterorgel.nl

Klopt het dat ik artikelen lees die ook op Comptonhaarlem.nl staan ?

Omdat de webmaster van www.comptonhaarlem.nl dezelfde webmaster is als www.theaterorgel.nl wordt de (verouderde) website van comptonhaarlem langzamerhand overgeheveld naar deze site.
Alle foto's en teksten van comptonhaarlem.nl zijn eigendom van de webmaster en kan dit dus gerust overzetten.

De ATOS theaterorgel internet-radio werkt niet (zie ik niet) ?

Het zou kunnen zijn dat u rechtsboven de ATOS internet radio niet ziet maar een zwart vlak (of vage rechthoek).
Veelal is het probleem dan dat u geen (recente) flash-programma geïnstalleerd hebt op uw computer.
Flash is een systeemtaal voor interactieve en bewegende beelden.
U kunt het hier gratis downloaden: Adobe Flash Player

De I-pad ondersteunt helaas geen Flash.

end faq


 

Heeft u zelf nog een vraag of met deze vraag ook het antwoord omtrent het theaterorgel, laat het ons weten.
U kunt ons berichten via onze facebookpagina

ATOS radio

Vertalen

Dutch French German Italian Spanish

Lettergrootte